یکی از مشتریان پارسیان دیزل حین خرید دیزل ژنراتور از ما پرسید: «ما از قبل تابلو ATS داریم. دیزل ژنراتور جدید را می‌شود به همین تابلو وصل کرد، یا باید تابلوی تازه هم بخریم؟» اگر شما نیز در موقعیت مشابهی هستید، جواب کوتاه این است که اتصال دیزل ژنراتور به تابلو ATS موجود در بیشتر موارد ممکن است، به شرط اینکه چند مشخصه‌ی ژنراتور و تابلو با هم سازگار باشد.
این سازگاری مهم است، چون ناسازگاری تابلو و ژنراتور معمولاً بعد از نصب و در اولین قطعی برق خودش را نشان می‌دهد، یعنی زمانی که بیشترین نیاز را به برق دارید. بررسی چند مشخصه پیش از خرید، این ریسک را کم می‌کند.
در ادامه، کار تابلو ATS و مشخصه‌هایی را که باید با ژنراتور بخوانند بررسی می‌کنیم و می‌گوییم اگر سازگار نبود چه کنید.
تابلو ATS کنار دیزل ژنراتور چه کاری انجام می‌دهد؟
تابلو ATS یا تابلوی انتقال خودکار برق (Automatic Transfer Switch)، تابلویی است که هنگام قطع برق شهر، ژنراتور را به‌صورت خودکار روشن می‌کند و بار ساختمان را از برق شهر به ژنراتور منتقل می‌کند. این تابلو را «چنج‌اور اتوماتیک» (Changeover) نیز می‌نامند.
وقتی برق شهر برمی‌گردد، همین تابلو بار را دوباره به برق شهر منتقل می‌کند و پس از مدتی خنک‌سازی، فرمان خاموش شدن ژنراتور را صادر می‌کند.
تابلو ATS مانع اتصال هم‌زمان برق شهر و ژنراتور نیز می‌شود. این اتصال هم‌زمان می‌تواند جریان را به شبکه‌ی برق شهر برگرداند و هم به ژنراتور و هم به افراد آسیب بزند.
تابلو ATS که از قبل دارید با ژنراتور جدید سازگار است؟ چطور بفهمیم؟
شما برای فهمیدن این موضوع، مشخصات پلاک و نقشه‌ی تابلو را با مشخصات ژنراتور مقایسه می‌کنید. پنج مورد زیر را باید بررسی کنید.
۱. ظرفیت آمپر تابلو و جریان ژنراتور
جریان نامی تابلو باید برابر یا بیشتر از جریان نامی خروجی ژنراتور باشد. جریان ژنراتور سه‌فاز 400 ولت را با این فرمول به دست می‌آورید: I = (kVA × 1000) ÷ (1.73 × 400). برای مثال، ژنراتور 250 کاوا حدود 361 آمپر جریان نامی دارد، پس تابلوی ATS آن باید دست‌کم همین ظرفیت را داشته باشد. ظرفیت بیشتر از جریان ژنراتور مشکلی ایجاد نمی‌کند و فقط هزینه‌ی تابلو را بالا می‌برد.
۲. فرمان استارت خودکار
تابلو ATS برای روشن کردن ژنراتور، یک فرمان استارت (معمولاً از طریق کنتاکت خشک رله) به کنترلر ژنراتور می‌دهد. کنترلر ژنراتور باید حالت خودکار (Auto) داشته باشد و ورودی استارت از راه دور را بپذیرد. کنترلرهای رایج دیزل ژنراتورهای صنعتی معمولاً این امکان را دارند، اما راهنمای کنترلر را حتماً بررسی کنید. اگر با انواع برد کنترل دیزل ژنراتور آشنایی ندارید، مقاله‌ی مربوط به آن را بخوانید.
۳. تعداد قطب‌ها
تابلو ATS سه‌فاز در دو نوع سه‌قطب و چهارقطب عرضه می‌شود. نوع چهارقطب سیم نول را نیز قطع و وصل می‌کند. انتخاب بین این دو به نحوه‌ی ارت و نول سیستم برق ساختمان بستگی دارد و طراح یا مجری برق باید آن را تعیین کند.
۴. ولتاژ و فرکانس
ولتاژ و فرکانس ژنراتور باید با تابلو و با برق شهر یکی باشد. در شبکه‌ی برق ایران، این مقادیر سه‌فاز 400 ولت (230 ولت بین فاز و نول) و 50 هرتز است. ولتاژ فرمان تابلو (برای مثال 12 یا 24 ولت DC یا 230 ولت AC) را نیز با سیستم استارت ژنراتور تطبیق دهید.
۵. ترتیب فازها
ترتیب فازهای (Phase Sequence) خروجی ژنراتور باید با برق شهر یکی باشد. اگر یکی نباشد، موتورهای سه‌فاز ساختمان هنگام انتقال به ژنراتور برعکس می‌چرخند. این مورد را معمولاً هنگام راه‌اندازی با فازمتر بررسی می‌کنند.
اگر تابلوی فعلی با ژنراتور سازگار نبود چه کنیم؟
ناسازگاری همیشه به معنای خرید تابلوی جدید نیست. بسته به مورد، سه راه وجود دارد:
- اگر فقط فرمان استارت یا ولتاژ فرمان نمی‌خواند، سازنده‌ی تابلو معمولاً می‌تواند رله یا ماژول فرمان را اصلاح کند.
- اگر ظرفیت آمپر تابلو از جریان ژنراتور کمتر است، باید کلید یا تابلوی ATS با ظرفیت بالاتر جایگزین شود.
- اگر تابلو قدیمی است و قطعاتش دیگر تأمین نمی‌شود، ممکن است خرید تابلوی تازه منطقی‌تر باشد.
پیش از تصمیم، نقشه و پلاک تابلو را به یک متخصص برق نشان دهید تا بگوید کدام راه برای تأسیسات شما مناسب است.
دیزل ژنراتور چطور به تابلو ATS وصل می‌شود؟
اتصال از دو بخش تشکیل می‌شود، یعنی کابل قدرت که برق ژنراتور را به تابلو می‌رساند و سیم فرمان که دستور استارت را منتقل می‌کند. مراحل کلی آن این است:
- برق شهر و ژنراتور را قطع کنید و تابلو را بی‌برق نگه دارید.
- کابل قدرت را از کلید خروجی ژنراتور به ورودی «ژنراتور» تابلوی ATS وصل کنید. سطح مقطع کابل باید با جریان ژنراتور و طول مسیر هماهنگ باشد.
- سیم فرمان استارت را از تابلو به ورودی استارت از راه دور کنترلر ژنراتور وصل کنید.
- ارت تابلو و ژنراتور را طبق نقشه‌ی برق ساختمان وصل کنید.
- ترتیب فازها و ولتاژ را اندازه‌گیری کنید.
- زمان‌های تنظیمی، یعنی تأخیر استارت، تأخیر انتقال و زمان خنک‌سازی، را روی کنترلر تنظیم کنید.
- قطع برق شهر را شبیه‌سازی کنید و روشن شدن ژنراتور، انتقال بار، برگشت به برق شهر و خاموش شدن ژنراتور را بررسی کنید.
این مراحل خلاصه است و جای نقشه‌ی اجرایی پروژه را نمی‌گیرد.
نصب و راه‌اندازی را چه کسی انجام می‌دهد؟
اتصال تابلو به ژنراتور را فقط یک تکنسین برق دارای صلاحیت باید انجام دهد، چون اشتباه در این کار می‌تواند به برق‌گرفتگی یا آسیب به ژنراتور منجر شود. پیش از شروع کار، نکات ایمنی در استفاده از ژنراتور را نیز با تکنسین مرور کنید. پارسیان دیزل نصب را مستقیم انجام نمی‌دهد، اما تیم‌های اجرایی مورد اعتماد را معرفی می‌کند و هزینه‌ی نصب پس از بازدید از محل توسط همان تیم‌ها اعلام می‌شود.
اگر مشخصات تابلوی ATS خود را دارید، با شماره‌ی ۰۲۱-۵۷۳۶۲ تماس بگیرید تا کارشناسان ما سازگاری آن را با ژنراتور موردنظر شما بررسی کنند.
سوالات متداول
آیا دیزل ژنراتور کانوپی‌دار را هم می‌شود به تابلو ATS وصل کرد؟
بله، می‌شود. کانوپی فقط محفظه‌ی ضدصدا و محافظ ژنراتور در برابر شرایط جوی است و روش اتصال برقی را تغییر نمی‌دهد. کابل قدرت و سیم فرمان از همان ترمینال‌های ژنراتور عبور می‌کنند و فقط مسیر ورود کابل‌ها به داخل کانوپی باید از قبل مشخص شود. برای آشنایی بیشتر با کانوپی دیزل ژنراتور، مقاله‌ی مربوط به آن را بخوانید.
تابلو ATS را از جای دیگری خریده‌ایم، مشکلی ایجاد می‌کند؟
معمولاً مشکلی ایجاد نمی‌کند، چون ATS به برند ژنراتور وابسته نیست و به ظرفیت آمپر و فرمان استارت وابسته است. کافی است پنج مشخصه‌ی بخش بررسی سازگاری را با ژنراتور مقایسه کنید.
بدون ATS هم می‌شود ژنراتور را به ساختمان وصل کرد؟
نه، ژنراتور را نباید بدون تابلو ATS یا دست‌کم کلید انتقال دستی با قفل مکانیکی به ساختمان وصل کرد. اتصال هم‌زمان برق شهر و ژنراتور می‌تواند جریان را به شبکه‌ی برق شهر برگرداند و به ژنراتور و افراد آسیب بزند. درباره‌ی موتور برق‌های کوچک خانگی، مقاله‌ی روش اتصال موتور برق به برق خانه را ببینید.
تابلو ATS با چنج‌اور یکی است؟
تابلو ATS شکل خودکار چنج‌اور است. در چنج‌اور دستی، فرد باید بار را از برق شهر به ژنراتور منتقل کند، اما ATS این کار را بدون دخالت انسان انجام می‌دهد.
ظرفیت تابلو ATS از ژنراتور بیشتر باشد مشکلی دارد؟
نه، ظرفیت بیشتر فقط هزینه‌ی تابلو را بالا می‌برد. ظرفیت کمتر مشکل‌ساز است، چون کلید یا کابل تابلو زیر جریان ژنراتور داغ می‌شود و ممکن است قطع کند.
اگر تابلو ATS با ژنراتور سازگار نباشد چه اتفاقی می‌افتد؟
بسته به نوع ناسازگاری، ممکن است ژنراتور هنگام قطع برق استارت نخورد یا بار منتقل نشود. اگر ظرفیت تابلو کمتر باشد، تابلو داغ می‌شود و اگر ترتیب فازها یکی نباشد، موتورهای سه‌فاز برعکس می‌چرخند.
بدون دیدگاه